جشن آب در ارمنستان
آیینی شاد و پرنشاط در قلب تابستان
ارمنستان کشوری با تاریخی کهن، فرهنگ غنی و سنتهای جذاب است که در طول سال جشن‌ها و آیین های متعددی را برگزار می‌کند.
یکی از محبوبترین و شادترین جشن های این کشور، «جشن آب» یا «وارداوار» (Vardavar) است.
این جشن که هر ساله هزاران نفر از مردم ارمنستان و گردشگران خارجی را به خیابان‌ها می‌کشاند،
به دلیل فضای پرنشاط، بازی‌های آبی و ریشه‌های تاریخی و مذهبی خود شهرت فراوانی دارد.
در روز وارداوار، مردم بدون توجه به سن، جنسیت یا جایگاه اجتماعی، سطل‌ها،
بطری‌ها و تفنگ‌های آب‌پاش را در دست گرفته و یکدیگر را خیس می‌کنند.
در این روز هیچ‌کس از خیس شدن ناراحت نمی‌شود؛ بلکه همه با لبخند و شادی در این آیین شرکت می‌کنند.
وارداوار نه تنها یک جشن تفریحی، بلکه بخشی مهم از هویت فرهنگی و تاریخی مردم ارمنستان به شمار می‌آید.
تاریخچه جشن وارداوار
ریشه‌های جشن وارداوار به دوران پیش از مسیحیت در ارمنستان بازمی‌گردد.
این جشن در ابتدا به الهه عشق، زیبایی و آب در اساطیر ارمنی یعنی «آستغیک» اختصاص داشت.
مردم باستان معتقد بودند که آستغیک با پاشیدن آب بر زمین، عشق، باروری و زندگی را برای انسان‌ها و طبیعت به ارمغان می‌آورد.
در آن زمان مردم برای احترام به این الهه، بر یکدیگر آب می‌پاشیدند و گل‌های رز را به یکدیگر هدیه می‌دادند.
واژه «وارداوار» نیز از کلمه «وارد» به معنی گل رز گرفته شده است.
برخی پژوهشگران معتقدند که این نام به مراسم گل‌افشانی و استفاده از گل‌های رز در آیینهای باستانی اشاره دارد.
پس از آنکه ارمنستان در سال ۳۰۱ میلادی به عنوان نخستین کشور جهان مسیحیت را به عنوان دین رسمی پذیرفت،
بسیاری از آیینهای باستانی با مفاهیم مسیحی تلفیق شدند.
کلیسای حواری ارمنی نیز جشن وارداوار را با عید تجلی حضرت مسیح پیوند داد و آن را در تقویم مذهبی خود حفظ کرد.
زمان برگزاری جشن آب در ارمنستان
تاریخ برگزاری وارداوار هر سال ثابت نیست و بر اساس تقویم کلیسای ارمنی تعیین می‌شود.
این جشن معمولاً در ماه‌های جولای یا اوایل آگوست برگزار می‌شود؛ زمانی که هوای ارمنستان گرم و مناسب برای بازی‌های آبی است.
در این روز شهرهای مختلف ارمنستان، به ویژه ایروان، حال و هوایی کاملاً متفاوت پیدا می‌کنند.
از ساعات اولیه صبح، مردم خود را برای شرکت در جشن آماده می‌کنند و خیابان‌ها به صحنه‌ای بزرگ از شادی و نشاط تبدیل می‌شود.
مراسم و آداب جشن وارداوار
آب‌پاشی به یکدیگر مهم‌ترین بخش این جشن، پاشیدن آب به دیگران است.
در روز وارداوار هیچ کس از خیس شدن در امان نیست.
کودکان از بالکن خانه‌ها روی رهگذران آب می‌ریزند، جوانان با تفنگ‌های آب‌پاش
در خیابان‌ها به بازی مشغول می‌شوند و حتی نیروهای پلیس نیز گاهی در این شادی عمومی مشارکت می‌کنند.
جالب‌ترین نکته این است که در این روز هیچ‌کس حق اعتراض به خیس شدن را ندارد،
زیرا این کار بخشی از سنت و فرهنگ جشن محسوب می‌شود.
بسیاری از گردشگران نیز با آگاهی از این موضوع لباس‌های مناسب می‌پوشند و در جشن شرکت می‌کنند.
برگزاری مراسم مذهبی
در کنار جشنهای مردمی، کلیساهای ارمنستان مراسم ویژه‌ای نیز برگزار می‌کنند.
مردم برای دعا، نیایش و شرکت در آیینهای مذهبی به کلیساها مراجعه می‌کنند.
بسیاری از خانواده‌ها این روز را با حضور در مراسم کلیسایی آغاز کرده و سپس به جشنهای خیابانی می‌پیوندند.
موسیقی و رقص محلی
در بسیاری از میدانها و پارکهای ارمنستان گروه‌های موسیقی سنتی و محلی برنامه اجرا می‌کنند.
صدای موسیقی ارمنی، رقص های دسته‌جمعی و حضور مردم در لباس‌های رنگارنگ، فضای جشن را دوچندان جذاب می‌کند.
گردهمایی‌های خانوادگی
وارداوار فرصتی برای دیدار اعضای خانواده و دوستان نیز محسوب می‌شود.
بسیاری از خانواده‌ها در این روز دور هم جمع شده و با صرف غذاهای سنتی، اوقات خوشی را در کنار یکدیگر سپری می‌کنند.
جشن آب در ایروان
پایتخت ارمنستان، ایروان، یکی از بهترین مکانها برای تجربه جشن وارداوار است.
در این روز خیابان‌های مرکزی شهر، میدان جمهوری،
پارکها و فضاهای عمومی مملو از مردمی می‌شود که در حال آب بازی هستند.
گردشگران خارجی معمولاً از فضای صمیمی و دوستانه این جشن شگفت‌زده می‌شوند.
بسیاری از آنان برای نخستین بار تجربه می‌کنند که افراد ناشناس
با لبخند و احترام بر روی یکدیگر آب می‌پاشند و همه این رفتار را بخشی از شادی جمعی می‌دانند.
نقش گردشگری در جشن وارداوار
در سالهای اخیر جشن آب ارمنستان به یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری این کشور تبدیل شده است.
آژانسهای مسافرتی بسیاری تورهای ویژه وارداوار برگزار می‌کنند
و هزاران گردشگر از کشورهای مختلف برای شرکت در این جشن راهی ارمنستان می‌شوند.
رسانه‌های بین‌المللی نیز بارها این رویداد را به عنوان یکی از شادترین جشنهای دنیا معرفی کرده‌اند.
تصاویر خیابان‌های مملو از آب، خنده و نشاط، توجه بسیاری از علاقه‌مندان به سفر را جلب می‌کند.
افزایش تعداد گردشگران در زمان برگزاری وارداوار موجب رونق صنعت هتلداری، رستوران‌ها،
مراکز خرید و سایر بخش‌های مرتبط با گردشگری در ارمنستان شده است.
نماد آب در فرهنگ ارمنی
آب در بسیاری از فرهنگ‌های جهان نماد پاکی، زندگی و تولد دوباره است.
در فرهنگ ارمنی نیز آب جایگاه ویژه‌ای دارد. مردم این کشور معتقدند که
آب می‌تواند انرژی منفی را از بین ببرد و خوشبختی و برکت را به زندگی افراد وارد کند.
پاشیدن آب در جشن وارداوار تنها یک سرگرمی ساده نیست،
بلکه نمادی از پاکسازی روح، دوستی، صلح و آرزوی خیر برای دیگران به شمار می‌رود.
به همین دلیل این سنت طی قرن‌ها همچنان در میان مردم ارمنستان حفظ شده است.
نکاتی برای گردشگران
اگر قصد دارید در زمان برگزاری وارداوار به ارمنستان سفر کنید،
بهتر است چند نکته را در نظر داشته باشید:
|
بسیاری از گردشگران معتقدند که شرکت در وارداوار یکی از خاطره‌انگیزترین تجربه‌های سفر به ارمنستان است.
تفاوت وارداوار با جشنهای مشابه در جهان
در کشورهای مختلف جشن‌هایی با محوریت آب برگزار می‌شود.
برای مثال جشن «سونگکران» در تایلند و جشن «تینگیان» در میانمار نیز با آب‌پاشی همراه هستند.
با این حال وارداوار ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد.
مهم‌ترین تفاوت آن، پیوند عمیق میان سنتهای باستانی و اعتقادات مسیحی است.
همچنین قدمت چند هزار ساله این جشن و نقش آن در هویت فرهنگی ارمنیان، جایگاه ویژه‌ای به آن بخشیده است.
نتیجه‌گیری
جشن آب یا وارداوار یکی از زیباترین و شادترین آیینهای فرهنگی ارمنستان است
که ریشه در تاریخ باستانی این سرزمین دارد و در طول قرن‌ها توانسته جایگاه خود را در میان مردم حفظ کند.
این جشن نمادی از زندگی، پاکی، دوستی و شادی جمعی است و هر سال هزاران نفر را گرد هم می‌آورد.
وارداوار تنها یک مراسم آب‌بازی نیست؛ بلکه فرصتی برای زنده نگه داشتن سنتهای کهن،
تقویت روابط اجتماعی و معرفی فرهنگ غنی ارمنستان به جهانیان محسوب می‌شود.
به همین دلیل بسیاری از گردشگران، شرکت در این جشن را یکی از جذاب‌ترین تجربیات سفر به ارمنستان می‌دانند.
اگر در فصل تابستان به ارمنستان سفر کنید،
احتمالاً با یکی از خاطره‌انگیزترین جشنهای دنیا روبه‌رو خواهید شد؛
جشنی که در آن آب، لبخند و شادی زبان مشترک همه انسان‌هاست.
